Tanım
Blokzincir, işlemlerin bloklar hâlinde gruplandığı ve her bloğun bir öncekine bağlandığı paylaşımlı bir dijital defterdir; bu yapı, kayıt eklendikten sonra değiştirilmesini çok zorlaştırır.
Nasıl çalışır?
Her blok bir grup işlem ve önceki bloğun hash değerini içerir. Hash, kriptografik bir fonksiyonun ürettiği kısa bir parmak izidir: girdideki tek bir karakteri değiştirmek bile tamamen farklı bir hash üretir. Her blok kendinden öncekinin hash değerini içerdiğinden eski bir işlemi değiştirmek o bloğun hash değerini değiştirir ve sonraki tüm bloklarla olan bağı koparır.
Düğüm (node) adı verilen çok sayıda bilgisayar defterin kopyalarını tutar ve her yeni bloğu ağın kurallarına göre kontrol eder. Bir sonraki bloğu kimin ekleyeceğine konsensüs mekanizması karar verir. İş kanıtında (proof of work) madenciler işlem gücüyle yarışır; hisse kanıtında (proof of stake) ise doğrulayıcılar teminat olarak coin kilitler. Herkese açık blokzincirler herkesin defteri okumasına ve sürece katılmasına izin verirken izinli blokzincirler katılımı onaylı üyelerle sınırlar.
Bu tasarım geçmişin yeniden yazılmasını çok zorlaştırır, ancak imkânsız kılmaz: bir ağın madencilik gücünün veya stake edilen coinlerinin çoğunu kontrol eden bir saldırgan, teoride son blokları yeniden düzenleyebilir. Bir blokzincir etrafında inşa edilen akıllı sözleşmelerin, cüzdanların ve borsaların da kendi kusurları olabilir. Bir token'ın blokzincir üzerinde çalışması, onun değerli, iyi yönetilen ya da güvenle tutulabilecek bir varlık olup olmadığı hakkında hiçbir şey söylemez.
Örnek (varsayımsal rakamlar)
X zincirinin her 15 saniyede bir yeni blok eklediğini ve bir alıcının, ödemeyi içeren bloğun üzerine 20 blok daha eklenene kadar beklediğini varsayalım.
Bekleme süresi = 20 × 15 saniye = 300 saniye, yani 5 dakika.
Ödemeyi geri almak için bir saldırganın o bloğu ve ardından gelen 20 bloğu, yani toplam 21 bloğu yeniden oluşturması ve ağın yeniden yazılmış zinciri kabul etmesini sağlaması gerekir.
Her yeni blok geri alınması gereken bir katman daha ekler; bu yüzden birkaç blok beklemek, kaydın değiştirilmesini imkânsız olmasa da çok daha zor hâle getirir.
Sık yapılan hatalar
- Blokzincirin, üzerine inşa edilen her token'ı değerli veya güvenli kıldığına inanmak.
- Kayıtların hiçbir koşulda değiştirilemeyeceğini varsaymak.
- Alıcının gerektirdiği sayıda blok eklenmeden bir ödemeyi kesinleşmiş saymak.
- Bir borsa veya akıllı sözleşmedeki kusuru blokzincirin kendisinin başarısızlığıyla karıştırmak.
Bu sözlük yalnızca eğitim amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Örneklerde varsayımsal rakamlar kullanılmıştır.