Tanım
Bitcoin yarılanması (halving), madencilere her blok için ödenen yeni bitcoin miktarını yarıya indiren, protokole yerleşik bir olaydır. Her 210.000 blokta bir gerçekleşir; bu da yaklaşık dört yılda bir anlamına gelir.
Nasıl çalışır?
Bitcoin blokzincirine bir blok ekleyen madenci, iki bölümden oluşan bir blok ödülü alır: yeni oluşturulan bitcoinlerden oluşan blok sübvansiyonu ve kullanıcıların ödediği işlem ücretleri. Protokol her 210.000 blokta yalnızca sübvansiyonu yarıya indirir. Sübvansiyon blok başına 50 BTC ile başladı ve her seferinde yarılanır: 50 → 25 → 12,5 → 6,25 → 3,125 BTC şeklinde, sübvansiyon daha fazla bölünemeyecek kadar küçülene kadar devam eder. İşlem ücretleri yarıya indirilmez.
Bloklar ortalama yaklaşık 10 dakikada bir bulunur; bu nedenle 210.000 blok kabaca dört yıl sürer. Bir yarılanmanın kesin tarihi önceden bilinemez; güncel blok yüksekliği ve son dönemdeki blok üretim hızından tahmin edilir ve bu hız değiştikçe tahmin de kayar. Her yarılanma yeni coin üretimini yavaşlattığından toplam arz 21.000.000'luk üst sınıra giderek daha yavaş yaklaşır.
Yarılanmalar piyasaya giren yeni coin akışını azaltır ve madencilerin sübvansiyondan elde ettiği geliri düşürür; bu da daha az verimli madencileri faaliyetlerini durdurmaya itebilir. Geçmiş yarılanmalar çevresindeki fiyat davranışı çok tartışılır; ancak bugüne kadar yalnızca birkaç yarılanma yaşanmıştır ve aynı dönemde piyasayı başka etkenler de hareket ettirmiştir. Dolayısıyla geçmiş örüntüler gelecekteki sonuçların garantisi değildir.
Örnek (varsayımsal rakamlar)
Blok sübvansiyonunun 3,125 BTC olduğunu, blokların ortalama 10 dakikada bir bulunduğunu ve her blokta ayrıca 0,25 BTC işlem ücreti yer aldığını varsayalım.
Günlük blok sayısı ≈ 24 × 60 ÷ 10 = 144; dolayısıyla yeni ihraç ≈ 144 × 3,125 = günde 450 BTC olur, bir sonraki yarılanmadan sonra ise 144 × 1,5625 = 225 BTC.
Madencinin blok başına geliri 3,125 + 0,25 = 3,375 BTC'den 1,5625 + 0,25 = 1,8125 BTC'ye düşer.
Bu, %50 değil, (3,375 − 1,8125) ÷ 3,375 ≈ %46,3'lük bir düşüştür; çünkü işlem ücretleri yarıya inmez.
Yarılanma yeni ihracı tam olarak yarıya indirir, ancak ücretler olduğu sürece madencinin blok başına gelirini daha az düşürür.
Sık yapılan hatalar
- Öngörülen yarılanma tarihini sabit saymak; oysa tarih blokların gerçekte ne kadar hızlı bulunduğuna bağlıdır.
- Yarılanmanın işlem ücretlerini veya madencilerin toplam gelirini de tam olarak yarıya indirdiğini varsaymak.
- Geçmiş yarılanmalardan sonraki fiyat hareketlerinin bir sonrakinde de tekrarlanmasını beklemek.
İlgili hesaplama araçları
Bu sözlük yalnızca eğitim amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Örneklerde varsayımsal rakamlar kullanılmıştır.