Tanım
Dolaşımdaki arz, şu anda piyasada alınıp satılabilen coin veya token sayısıdır. Kilitli, hak ediş (vesting) sürecindeki, rezervde tutulan ya da yakılmış birimler bu sayıya dahil edilmez.
Nasıl çalışır?
Bir kripto paranın genellikle üç arz rakamı vardır. Maksimum arz, protokol kurallarına göre var olabilecek en fazla birim sayısıdır. Toplam arz, bugüne kadar oluşturulan birimlerden yakılan, yani kalıcı olarak yok edilen birimlerin çıkarılmasıyla bulunur. Dolaşımdaki arz ise toplam arzın gerçekten serbestçe alınıp satılabilen kısmıdır: ekipler ve erken yatırımcılar için hak ediş sözleşmelerinde kilitli token'ları, hazine veya vakıf rezervlerinde tutulan token'ları ve başka nedenlerle hareket ettirilemeyen token'ları kapsamaz.
Dolaşımdaki arz, piyasa değeri hesabında kullanılan girdidir: piyasa değeri = fiyat × dolaşımdaki arz. Yeni coinler madencilikle üretildiğinde veya ödül olarak dağıtıldığında ve kilitli token'lar bir kilit açılım takvimine göre serbest bırakıldığında artar. Token'lar yakıldığında ya da yeniden kilitli sözleşmelere taşındığında azalır. Dolaşımdaki arzı maksimum arzla karşılaştırmak, nihai arzın ne kadarının şimdiden piyasada olduğunu gösterir.
Bu rakam bir protokol kuralı değil, bir tahmindir. Hangi cüzdanların kilitli veya rezerv sayılacağına her veri sağlayıcı kendisi karar verir; bu yüzden aynı token farklı sitelerde farklı dolaşımdaki arz değerleriyle görünebilir. Rakamı projenin yayımladığı token dağılımı ve kilit açılım takvimiyle birlikte okumak faydalıdır.
Örnek (varsayımsal rakamlar)
X Token'ın maksimum arzının 1.000.000.000 token olduğunu, bunlardan 800.000.000 tanesinin basıldığını ve 50.000.000 tanesinin yakıldığını varsayalım.
Toplam arz = 800.000.000 − 50.000.000 = 750.000.000.
Bunlardan 300.000.000 token hak ediş sözleşmelerinde kilitli veya rezervde tutuluyor; dolayısıyla dolaşımdaki arz = 750.000.000 − 300.000.000 = 450.000.000.
0,50 dolarlık fiyatla piyasa değeri = $0,50 × 450.000.000 = $225.000.000.
Aynı token'ın üç farklı arz rakamı vardır ve piyasa değerine yalnızca dolaşımdaki arz girer.
Sık yapılan hatalar
- Piyasa değerini hesaplarken dolaşımdaki arzı toplam arz veya maksimum arzla karıştırmak.
- Dolaşımdaki arzın sabit kaldığını varsaymak; oysa planlı kilit açılımları büyük miktarda yeni arz ekleyebilir.
- Tek bir veri sağlayıcının rakamını kesin saymak; oysa sağlayıcılar kilitli ve rezerv cüzdanları farklı sınıflandırır.
İlgili hesaplama araçları
Bu sözlük yalnızca eğitim amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Örneklerde varsayımsal rakamlar kullanılmıştır.