Tanım
Kaldıraç, borç alınan fonlar veya bir teminat yatırımı kullanarak kendi sermayenizden daha büyük bir pozisyonu kontrol etmektir; böylece kazançlar ve kayıplar, yatırdığınız paraya göre katlanır.
Nasıl çalışır?
Yatırdığınız paraya teminat (marjin) denir ve kaldıraç = pozisyon büyüklüğü ÷ teminat. 10x kaldıraçla 1.000 dolarlık teminat, 10.000 dolarlık bir pozisyonu kontrol etmenizi sağlar. Bu durumda her yüzdelik fiyat hareketi katlanır: 10x'te %1'lik bir hareket teminatın %10'una, %5'lik bir hareket ise %50'sine eşittir. Kriptoda kaldıraç en çok vadeli işlemlerde ve sürekli vadeli sözleşmelerde (perpetual) yaygındır; hisse senedi ve döviz trader'ları ise kredili (marjin) hesapları ve diğer kaldıraçlı ürünleri kullanır.
Katlanma kayıplar için de aynı şekilde işler. Kayıplar teminatın büyük kısmını tükettiğinde pozisyon otomatik olarak kapatılır; buna likidasyon denir. Bu nedenle kaldıraçlı bir pozisyon, kaldıraçsız bir varlık için mütevazı sayılacak bir hareketle tamamen silinebilir. İşlem ücretleri teminata değil, pozisyonun tam büyüklüğüne göre alınır; sürekli vadeli sözleşmelerdeki fonlama ödemeleri de öyle. Dolayısıyla maliyetler de kaldıraçla birlikte büyür.
Kaldıraç, kâr için gereken fiyat hareketini değiştirmez; o hareketin sermayenize ne kadar ekleyeceğini ya da sermayenizden ne kadar götüreceğini değiştirir. Bu nedenle birçok trader, sunulan en yüksek kaldıraçtan yola çıkmak yerine önce kaybetmeyi göze aldığı tutarı belirler ve pozisyonu buna göre boyutlandırır.
Örnek (varsayımsal rakamlar)
1.000 dolar teminat yatırıp A Coin'de 50 dolardan 10.000 dolar değerinde 10x long pozisyon açtığınızı, yani 200 coin aldığınızı varsayalım.
A Coin %3 yükselip 51,50 dolara çıkarsa kâr = 200 × $1,50 = $300 olur; bu da teminatın %30'udur.
A Coin %3 düşüp 48,50 dolara inerse zarar yine $300, yani teminatın %30'u olur.
İşlem başına varsayımsal %0,05 ücretle pozisyonu açıp kapatmanın maliyeti yaklaşık 2 × $10.000 × %0,05 = $10, yani teminatın %1'idir.
Örnek, kaldıracın kazançları, kayıpları ve maliyetleri aynı katsayıyla büyüttüğünü gösterir.
Sık yapılan hatalar
- Kaldıraçlı bir işlemin sonucunu teminata göre değil, pozisyon büyüklüğüne göre ölçmek.
- Ücretlerin ve fonlama ödemelerinin pozisyonun tam büyüklüğü üzerinden alındığını unutmak.
- Önce kaldıracı seçip riske atılan tutarı sonradan hesaplamak.
İlgili hesaplama araçları
Bu sözlük yalnızca eğitim amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Örneklerde varsayımsal rakamlar kullanılmıştır.