Definicja
Zdecentralizowane finanse (DeFi) to zestaw usług finansowych, takich jak handel, udzielanie i zaciąganie pożyczek, które działają w oparciu o smart kontrakty na blockchainie, a nie za pośrednictwem banku, brokera czy innego centralnego pośrednika.
Jak to działa
Smart kontrakt to program zapisany na blockchainie, który wykonuje się dokładnie tak, jak go napisano, gdy użytkownicy wysyłają do niego transakcje. Aplikacje DeFi używają smart kontraktów do wymiany tokenów, udzielania i zaciągania pożyczek, zarabiania odsetek czy handlu instrumentami pochodnymi. Użytkownicy podłączają własny portfel, zatwierdzają każdą transakcję i zachowują kontrolę nad swoimi aktywami, dopóki nie zdeponują ich w kontrakcie. Większość aplikacji nie wymaga zakładania konta ani niczyjej zgody – wystarczy portfel i trochę monety sieci na opłaty za gas.
Pożyczki dobrze pokazują, jak system egzekwuje swoje zasady. Pożyczkobiorcy blokują zabezpieczenie warte więcej niż pożyczka. Jeśli wartość zabezpieczenia spadnie zbyt mocno, kontrakt pozwala innym użytkownikom spłacić część długu i przejąć zabezpieczenie z dyskontem – to likwidacja. Ceny pochodzą z wyroczni (oracles), czyli usług dostarczających na blockchain zewnętrzne dane rynkowe. Wielkość DeFi często mierzy się wskaźnikiem TVL (total value locked), czyli wartością aktywów zdeponowanych w kontraktach, która rośnie i spada również wraz z cenami tokenów.
Ryzyka są inne niż w banku, ale nie znikają. Błędy w kodzie mogą zostać wykorzystane, wyrocznie mogą podawać błędne ceny, a fałszywe lub skopiowane aplikacje mogą opróżnić portfele, które udzielą im zgody. Zwykle nie ma gwarancji depozytów ani infolinii, która mogłaby cofnąć błędną transakcję.
Przykład (liczby hipotetyczne)
Załóżmy, że aplikacja pożyczkowa pozwala pożyczać pod zastaw Monety A i likwiduje pożyczkę, gdy dług osiągnie 80% wartości zabezpieczenia.
Deponujesz Monetę A wartą 10 000 USD i pożyczasz 5000 USD w stablecoinie: wskaźnik LTV (loan-to-value) = 5000 USD ÷ 10 000 USD = 50%.
Likwidacja zaczyna się, gdy zabezpieczenie jest warte 5000 USD ÷ 0,80 = 6250 USD, czyli po spadku o (10 000 USD − 6250 USD) ÷ 10 000 USD = 37,5%.
Przykład pokazuje, że pożyczkę DeFi egzekwuje kod: jeśli Moneta A spadnie o 37,5%, likwidacja może nastąpić automatycznie, bez żadnego wcześniejszego wezwania.
Częste błędy
- Zakładanie, że kod po audycie nie może zostać zhakowany ani zawierać błędów.
- Udzielanie nieznanej lub skopiowanej aplikacji nieograniczonej zgody na wydawanie tokenów.
- Traktowanie wysokiego TVL jako dowodu, że aplikacja jest bezpieczna.
- Porównywanie reklamowanych stóp zwrotu bez pytania, skąd ten zysk pochodzi.
Powiązane kalkulatory
Słownik służy wyłącznie celom edukacyjnym i nie stanowi porady inwestycyjnej. W przykładach użyto hipotetycznych liczb.