Definicja
Likwidacja to przymusowe zamknięcie pozycji z dźwignią przez giełdę lub protokół, gdy depozyt zabezpieczający na rachunku spadnie poniżej wymaganego poziomu depozytu podtrzymującego.
Jak to działa
Otwarcie pozycji z dźwignią wymaga depozytu początkowego, a jej utrzymanie – depozytu podtrzymującego (maintenance margin), czyli niższego minimum ustalonego jako procent wartości pozycji. Gdy cena porusza się przeciwko pozycji, straty zmniejszają depozyt. Gdy pozostały depozyt dojdzie do poziomu podtrzymującego, system giełdy zamyka pozycję, w całości lub etapami, aby straty nie przekroczyły wpłaconych środków.
Dla długiej pozycji z depozytem izolowanym przybliżony wzór to: cena likwidacji ≈ cena wejścia × (1 − 1 ÷ dźwignia + stopa depozytu podtrzymującego). Dla pozycji krótkiej znaki się odwracają: cena wejścia × (1 + 1 ÷ dźwignia − stopa depozytu podtrzymującego). Giełdy stosują własne wzory, progi i opłaty, a większość z nich bierze pod uwagę cenę znacznikową (mark price), a nie cenę ostatniej transakcji, dlatego dokładny poziom to ten pokazany na ekranie pozycji na giełdzie. Opłata likwidacyjna może pochłonąć część pozostałego depozytu.
Tryb depozytu zmienia to, co jest zagrożone. Przy depozycie izolowanym stracić można tylko depozyt przypisany do danej pozycji. Przy depozycie krzyżowym (cross margin) całe saldo rachunku wspiera otwarte pozycje, co może opóźnić likwidację, ale naraża na ryzyko więcej pieniędzy. Stop loss ustawiony przed ceną likwidacji zwykle zamyka transakcję wcześniej, z mniejszą, zaplanowaną stratą.
Przykład (liczby hipotetyczne)
Załóżmy, że otwierasz długą pozycję z dźwignią 10x i depozytem izolowanym na Monecie A po 100 USD, wpłacając 1000 USD depozytu (pozycja 10 000 USD, 100 monet), a stopa depozytu podtrzymującego wynosi 0,5%.
Cena likwidacji ≈ 100 USD × (1 − 1 ÷ 10 + 0,005) = 100 USD × 0,905 = 90,50 USD, czyli spadek o 9,5%.
Przy 90,50 USD strata wynosi 100 × 9,50 USD = 950 USD i zostaje około 50 USD depozytu, co odpowiada poziomowi podtrzymującemu 0,5% od 10 000 USD.
Przy dźwigni 20x ten sam wzór daje 100 USD × (1 − 0,05 + 0,005) = 95,50 USD, zaledwie 4,5% poniżej ceny wejścia.
Przykład pokazuje, że wyższa dźwignia przybliża cenę likwidacji do ceny wejścia.
Częste błędy
- Zakładanie, że giełda ostrzeże cię lub odczeka przed likwidacją pozycji.
- Korzystanie z depozytu krzyżowego bez świadomości, że można stracić całe saldo rachunku.
- Traktowanie ceny likwidacji jak stop lossa, choć opłaty i szybki rynek mogą pogorszyć wynik.
- Obliczanie ceny likwidacji według wzoru zaczerpniętego z innej giełdy.
Powiązane kalkulatory
Słownik służy wyłącznie celom edukacyjnym i nie stanowi porady inwestycyjnej. W przykładach użyto hipotetycznych liczb.